Digital Ventures

Back to blog

วรรณกรรมกำลังเดินทาง

DIGITAL VENTURES X CHAMP TEEPAGORN October 17, 2018 2:35 PM

2,776

หนึ่งในหนังสือที่ผมชอบที่สุดในชีวิตการอ่านคือ Zen and the Art of Motorcycle Maintenance โดย Robert M. Pirsig หากคุณไม่คุ้น, ฟังชื่อแล้วคุณอาจคิดว่านี่เป็นหนังสือซ่อมรถ - ก็ Motorcycle Maintenance ทนโท่อย่างนั้น ไม่ใช่หนังสือซ่อมรถแล้วจะเป็นหนังสืออะไรกันเล่า! ความจริงแล้ว หนังสือปี 1974 เล่มนี้เป็นหนังสืออัตชีวประวัติแต่งเติม (fictionalized autobiography) ที่เล่าเรื่องราวการเดินทาง 17 วัน ที่ผู้เขียนขี่มอเตอร์ไซค์จากรัฐมินิโซต้าไปยังแคลิฟอร์เนียเหนือกับคริส ลูกชายของเขา สาเหตุที่หนังสือเล่มนี้ขายได้มากกว่า 5 ล้านเล่มทั่วโลก และเป็นหนังสือในใจใครหลายคน ก็เพราะ - เหมือนวรรณกรรมเดินทางชั้นดีเล่มอื่นๆ - มันไม่ได้เล่าเรื่องเพียงว่าผู้เขียนเดินทางไปที่ไหน อย่างไร ผ่านสถานที่อะไร เมืองที่เดินทางไปมีประวัติความเป็นมาอย่างไรเท่านั้น แต่มันยังสอดแทรกแนวคิดปรัชญาการใช้ชีวิต และการมองโลกเข้าไปภายในด้วย  เมื่ออ่าน เราจะไม่ได้รู้เพียงการขับเคลื่อนภายนอก แต่เราจะจมลึกเข้าไปถึงความรู้สึกนึกคิดภายในของผู้เขียน ที่ผู้อ่านอย่างเราๆ ก็อาจเลือกสรรมาปรับใช้ได้ตามสมควร

Credit: twitter.com/rossgoodwin

วรรณกรรมเดินทางเป็นหนึ่งในแขนงหนังสือที่จะว่าเขียนยากก็ยาก - จะว่าเขียนง่ายก็ง่าย - พูดอีกอย่างคือเขียนให้เสร็จนั้นง่าย แต่เขียนให้ดีนั้นยาก หากต้องการเขียนให้เสร็จๆ ไป เราก็เพียงเรียงเรื่องจากจุด A ไปยังจุด B ค้นหากูเกิ้ลประปรายรายทาง “ถม” ตัวหนังสือให้เต็มหน้ากระดาษเท่านั้น แต่หากอยากเขียนให้ดี ผู้เขียนก็อาจต้องจมลึกลงไปคุยกับตัวเองนานๆ ว่าผ่านร่างกายที่เคลื่อนไปตามถนนโค้งสายนั้น ภายในใจเราเคลื่อนไปด้วยไหม อย่างไรบ้าง

เมื่อมันเขียนให้ดีได้ยากขนาดนี้ - ผมจึงประหลาดใจเมื่อได้ทราบงานวิจัยล่าสุด - ที่ว่าในตอนนี้ ปัญญาประดิษฐ์ก็เริ่มมาเขียนวรรณกรรมเดินทางกับเขาแล้วเหมือนกัน!

รอส กู้ดวิน (Ross Goodwin) อดีตโกสท์ไรเตอร์รัฐบาลโอบาม่า ออกตามหาความเป็นไปได้ใหม่ๆ ด้วยความพยายามในการสร้างวรรณกรรมเดินทางผ่านระบบปัญญาประดิษฐ์ เขาหวังว่าระบบที่ตนเซตอัพขึ้นมาจะสามารถผลิตงานโร้ดทริปอเมริกันชั้นดีได้ในสักวัน - หากคุณได้ไปพบปะ “นักเขียน” ของกู้ดวินคนนี้ คุณก็จะเห็นว่าเขาเป็นรถยนต์คาดิลแลคสีดำคันหนึ่ง บนกระโปรงรถมีกล้องโดมสีขาวแปะอยู่ หลังคารถก็มีอุปกรณ์​ GPS ไว้ประจำการ ส่วนภายในก็มีไมโครโฟนคอยอัดเสียงเพียบพร้อม สายระโยงระยางทั้งหมดจะถูกเชื่อมเข้ากับแลปทอปภายใน ซึ่งมีเครื่องพิมพ์ใบเสร็จติดตั้งไว้ข้างๆ

บนใบเสร็จนี้เองที่วรรณกรรมเดินทางกำลังจะเกิด

ตัวกู้ดวินนั้นเก๋าเกมในวงการสร้างสรรค์วรรณกรรมด้วยปัญญาประดิษฐ์พอสมควร เขามองว่าตัวเองเป็น “นักเขียนของนักเขียน” (ซึ่งก็คือการเขียนโปรแกรมเพื่อให้โปรแกรมไปเขียนเรื่องราวอีกทีนั่นเอง) ที่ผ่านมาเขาเคยใช้ให้ระบบปัญญาประดิษฐ์นักเขียนเขียนนิยายขึ้นใหม่จากรายงานการทารุณกรรมปี 2014 เขาเคยติดกล้องเดินไปเดินมาเพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์สร้างบทกวี และเคยใช้ปัญญาประดิษฐ์เขียนบทสกรีนเพลย์มาแล้ว

แต่นี่เป็นครั้งแรกที่เขาใช้มันเพื่อสร้างวรรณกรรมเดินทาง ซึ่งถูกรวบรวมเป็นเล่มในฐานะ “นิยายเล่มแรกที่เขียนด้วยเครื่องจักร” ชื่อ 1 The Road (ถึงแม้กู้ดวินจะไม่เห็นด้วยกับฐานะนี้ แต่สำนักพิมพ์ขอไว้)

Credit: .jean-boite.fr

เว็บไซต์ทางการ (https://www.jean-boite.fr/product/1-the-road-by-an-artificial-neural) อธิบายว่าหนังสือเล่มนี้คือ “การใช้รถยนต์เป็นปากกา” มันเป็น “ภาพสะท้อนใหม่ของวงการวรรณกรรมในยุคจักรกล”

แล้วระบบปัญญาประดิษฐ์นี้เขียนได้ดีเอาเรื่องไหม? ผมขออนุญาตให้คุณเป็นคนตัดสิน

หนังสือเล่มนี้เริ่มต้นด้วยประโยคที่ว่า

“It was seven minutes to ten o’clock in the morning, and it was the only good thing that had happened.” (“อีกเจ็ดนาทีจะสิบโมงเช้า นั่นเป็นสิ่งดีสิ่งเดียวที่เกิดขึ้น”)

“What is it? the painter asked. The time was six minutes until ten o’clock in the morning, and the wind stood as the windows were freshly covered with boxes.” (“อะไรกันหรือ จิตรกรเอ่ยถาม อีกหกนาทีจะสิบโมงเช้า สายลมสงบนิ่ง หน้าต่างถูกปกคลุมไปด้วยบรรดากล่องสดใหม่”)

“The time was three minutes to ten o’clock in the morning, and the conversation was finished while the same interview was over.” (“อีกสามนาทีจะสิบโมงเช้า บทสนทนาจบลงพร้อมกับการสัมภาษณ์อันสิ้นสุด”)

ไม่รู้คุณจะคิดว่านี่คือการเขียน “ที่ดี” หรือไม่อย่างไรนะครับ - แต่สำหรับผมแล้ว มันมีเสน่ห์ประหลาดทีเดียว วันหนึ่งงานเขียนที่เกิดขึ้นจากวิธีนี้ก็อาจขับเคลื่อนใจใครสักคนได้ดีพอๆ กับงานเขียนจากนักเขียนที่เป็นมนุษย์

ถ้าเป็นเช่นนั้น คุณจะบอกว่าจักรกลไม่มีหัวใจได้เต็มปากไหม?